Tatlı
Zerde
— Düğün sofralarının altın parıltılı safran şerbeti
65 dk
8
240 kcal

Hazırlanışı
- 1
Safranı demleyin~15 dk
Safran tellerini havanda hafifçe ezin. **50 ml sıcak (kaynar değil) suya** ekleyip 15 dk demlenmeye bırakın. Su, parlak altın-turuncu renge dönmeli. *İpucu:* safran suya değil, su safrana sıcak gelmeli — yoksa aroma uçar.
- 2
Pirinci pişirin~25 dk
Pirinci 3 kez yıkayıp süzün. Tencereye 1.2 L su, pirinç ve tuzu koyun. Kaynayınca **kısık ateşte kapaksız** 20-25 dk pişirin; pirinç **dağılmalı**, hafif lapalaşmalı. Bu zerdenin tipik dokusudur.
- 3
Şekeri ve safranı katın~8 dk
Pişen pirinç-suya şekeri ekleyin, eriyene kadar karıştırın. **Demlenmiş safran suyunu** süzerek dökün — karışım hemen altın renge dönecek. Tarçın çubuğunu (kullanıyorsanız) ekleyin. Kısık ateşte 5-6 dk pişirip tat-renk dengesini oturtun.
- 4
Nişastayı katın~5 dk
Soğuk 100 ml suda nişastayı topaksız çırpın. Kaynayan tencereye **çok ince ve sürekli karıştırarak** dökün. 2-3 dk daha pişirin; karışım kıvam alıp parlaklaşmalı, kaşıktan **akıcı şerbet** olarak süzülmeli — muhallebi gibi sıkı **olmamalı**.
- 5
Aroma ve kâseleme~5 dk
Ocaktan almadan önce **gül suyu ve limon** suyunu ekleyip karıştırın. Kuru üzümleri ekleyip 1 dk dinlendirin (şişerek aromalarını verir). Servis kâselerine eşit dağıtın. Üzerlerini düz tutun.
- 6
Süsleme ve dinlendirme~5 dk
Üzerine çam fıstığı, badem, kıyılmış Antep fıstığı serpin. **Buzdolabında en az 4 saat** dinlendirin — pirinç şerbeti emer, kıvam oturur. Servis öncesi **nar tanelerini** ekleyin (önceden eklenirse rengi akar).
İncelikleri
- **Toz safran kullanmayın** — gerçek tel safran şart, çoğu toz safran 'safflower' (yalancı safran)dır.
- Pirinç tipiyle oynamayın; basmati veya jasmin uygun değil, lapalaşmaz.
- Şerbet kıvamı çok önemli: ne sulu olmalı (akıp kayar) ne de muhallebi gibi sıkı (zerde olmaktan çıkar).
- Düğün servisi için: geniş gümüş tepsiye dökün, üstüne nar süslemesini **harfle** yapabilirsiniz (eski saray geleneği).
- Vegan zaten — ek müdahale yok. Şekeri 200 g'a düşürebilirsiniz, tat dengesi bozulmaz.
Saklama
Buzdolabında 5 gün dayanır; aslında **ertesi günü daha lezzetlidir**, aromalar otururur. Üzeri kapalı tutulmalı, hava alırsa kuru tabaka tutar. Donmaz; nişasta dokusu çözülür.
Kaynaklar
Melceü't-Tabbâhîn(1844)
Mehmed Kâmil
Zerde-i şahane orijinal tarifi
Eski Türk Mutfağı(1948)
Süheyl Ünver
Düğün ve şenlik tatlıları, safranın kullanımı
Topkapı Mutfak Defterleri
16. yy şenlik tatlısı olarak zerde kayıtları