Sahifeye dön

Meze

Cacık

— Sıcak yaz akşamlarının serinletici yoğurt-salatalık şahaseri

Süre

10 dk

Kişi

4

Kalori

110 kcal

Cacık

Hazırlanışı

  1. 1

    Salatalığı hazırlayın~5 dk

    Salatalıkları soyun. **Klasik tarif rendelemez** — küçük zar (~5 mm) doğrayın, böylece çıtırlığı korur. İri kesilirse çiğnenmesi zor olur. Hafif tuz serpip 5 dk süzgeçte bekletin, fazla suyunu **avucunuzla nazikçe sıkın**. Bu adım atlanırsa cacık sulanır.

  2. 2

    Sarımsağı dövün~2 dk

    Sarımsağı **havanda yarım çay kaşığı tuzla** dövün — bu hem sarımsağın keskinliğini yumuşatır hem de yoğurda homojen dağılmasını sağlar. Mikser/blender kullanmayın, sıcaklık çıkarır.

  3. 3

    Yoğurdu çırpın~2 dk

    Geniş bir kâsede yoğurdu telle çırparak pürüzsüzleştirin. Sarımsak harcını, sirkeyi, zeytinyağını ve kuru naneyi ekleyip karıştırın. **Soğuk suyu azar azar ekleyin** — kıvam içilebilir bir çorba ile kalın bir sos arası olmalı. Tuzu son ekleyin (yoğurt ve salatalık jaten tuzlu).

  4. 4

    Birleştirme ve dinlendirme~1 dk

    Suyu sıkılmış salatalıkları yoğurt karışımına ekleyin. Taze naneyi ve dereotunu katın. Buzdolabında **en az 30 dk dinlendirin** — bu dinlenme aromaların evlenmesi için kritiktir. Servis öncesi 1-2 buz küpü ekleyebilirsiniz.

  5. 5

    Servis~1 dk

    Soğuk kâselere paylaştırın. Üzerine zeytinyağı gezdirin, pul biber veya sumak serpin. **Yanına:** kuru ekmek, pilav veya etli yemek (özellikle köfte, döner). İçecek olarak da kullanılabilir.

İncelikleri

  • Salatalığı **rendelemeyin**, küçük doğrayın — Anadolu tarihsel tarifinde *'hıyar oyuk hâline gelmez, parmak ucu ile bilinir'* der.
  • Yoğurt mutlaka **tam yağlı süzme** olmalı; light yoğurt cacığı ekşitir ve sulandırır.
  • Naneyi avuç içinde **ovuştururarak** ekleyin — uçucu yağları açılır.
  • Aşırı sarımsak yapmayın; cacığın amacı sarımsak değil **serinletme** ve **denge**dir.
  • Tarihsel kayıt: Evliya Çelebi *Seyahatnâme*'de Trakya köylerinde 'cacık-ı bârid' yani 'soğuk cacık'tan bahseder; demek ki 17. yy'da zaten klasik.

Saklama

Buzdolabında **2 gün** dayanır ama 24 saat sonra salatalık su salar; sürekli karıştırılmalı. **Dondurulamaz** — yoğurt ayrışır. Servis öncesi tadına bakıp tuz, sarımsak ve nane dengeleyin. Açıkta bekletmeyin, 1 saat sonra ekşir.

Kaynaklar

  1. Seyahatnâme(1683)

    Evliya Çelebi

    Cild 5: Trakya bölgesinde 'cacık-ı bârid' kaydı

  2. Türk Mutfağı(1992)

    Nevin Halıcı

    Anadolu cacık varyasyonları (Tarsus tarator, Antep cacığı)

  3. Yemek ve Kültür Dergisi(2010)

    Sahrap Soysal

    Yoğurdun Türk mutfağındaki tarihi seyri