Meze
Ayva Pekmezi (Perverde)
— Amasya'dan saraya ayvanın özlü taç şekeri
300 dk
16
290 kcal

Hazırlanışı
- 1
Ayvaları yıkayıp doğrayın~30 dk
Ayvaları yıkayıp tüylü kabuklarını **havluyla iyice ovun** ama soyma — kabuk pekmezde rengi verir. Çekirdek evlerini **temizlemeyin** (pektin), saplarını yalnızca koparın. Ayvaları **kabuğuyla iri parçalara** doğrayın (4'e veya 8'e bölün).
- 2
Ayva suyu çıkarma~90 dk
Geniş tencereye ayva parçalarını ve 3 L suyu alın. **Orta ateşte 1.5 saat** kaynatın, su yarıya kadar çekilmeli. Ayvalar yumuşamalı, kıpkırmızı renge dönmeli. **Cheesecloth bezinden** süzün, **bastırmadan kendi haline** süzün (saf su). Posasını çıkarmayın.
- 3
Pekmezi pişirin~150 dk
Süzülen ayva suyunu temiz tencerede **çok kısık ateşte** pişirin. **2-2.5 saat** boyunca **ara sıra karıştırarak** kaynatın. Hacim **dörtte birine** kadar inecek, renk koyu kırmızı-amber olacak. Modern adaptasyon için **şeker** son saatte ekleyin. Limon suyu son 5 dk kala. Damla testi: tabağa damlatınca yayılmamalı, **bal kıvamında** olmalı.
- 4
Şişeleme~15 dk
Sterilize cam **şişelere** sıcakken doldurun (kavanozdan farklı, dar ağızlı şişe daha iyi). Kapakları kapatıp ters çevirin. Geleneksel olarak **kil destilerde** saklanırdı.
İncelikleri
- Ayva **kabuğu ve çekirdek evi** mutlaka kullanılmalı — pektin ve kırmızı renk buradan gelir.
- **Şeker katılmadan** yapılan klasik versiyonda yıllarca dayanır; modern adaptasyonda az şeker eklenir.
- **Amasya, Tokat, Niksar** ayvaları en aromatik olanlardır. Saray defterlerinde **"sefercel-i Amasya"** kayıtlıdır.
- Bal kıvamı için sabırla pişirin — fazla pişerse karamelize olur, az pişerse pekmez akıcı kalır.
- **"Perverde"** Farsça "yetiştirme, beslemek" anlamına gelir; ayvanın özünün yoğunlaştırılması demek.
Saklama
Sterilize cam şişede serin yerde **2 yıla kadar** dayanır (geleneksel şekersiz versiyon). Açıldıktan sonra buzdolabında 6 ay. Sabah kahvaltıda, **ekmek üzerine** sürerek veya **soğuk sütle** karıştırarak içecek olarak tüketilir.
Kaynaklar
Topkapı Saray Mutfağı Defterleri
Topkapı Müzesi Arşivi
Sefercel-i Amasya perverdesi — saray sevkiyat kayıtları
Sultan Sofraları
Stefanos Yerasimos
Amasya pekmezi saray defterleri
Türk Mutfak Sanatı(2000)
Tuğrul Şavkay
Geleneksel ayva pekmezi teknikleri